Rượu Vodka là một loại rượu đã được chưng cất và cũng là một trong những loại rượu được sử dụng nhiều nhứt trên thế giới. Loại rượu này có thành phần chủ yếu là nước và cồn Ethanol với lẫn lộn một số tạp chất và mùi vị. Rượu Vodka được sản xuất bằng việc lên men rượu các loại ngũ cốc và khoai tây.
Rượu Vodka có thành phần cồn trong rượu khoảng từ 35-70% theo thể tích; Rượu Vodka theo tiêu chuẩn của Ba Lan, Nga, và
Lithuania có nồng độ rượu la 40% theo thể thích [
hay 80 proof].
Theo sử sách, tiêu chuẩn độ rượu này được lấy ra từ tiêu chuẩn chất lượng rượu Vodka Nga của Nga Sa Hoàng Đệ Tam vào năm 1894. Viện bảo tàng rượu Vodka Muscovite tại Moscow tường trình rằng nhà hóa học Dmitri Mendeleev [
người đã đưa ra bảng phân loại tuần hoàn hóa học nổi danh] đã định ra lượng cồn tối ưu cho rượu là 38%; tuy nhiên, vì trong thời gian đó, các loại rượu chưng cất bị đánh thuế theo nồng độ của rượu, nên độ rượu được đưa lên 40% nhằm mục đích dễ dàng hơn cho việc tính thuế má.
Để một loại rượu được gọi là rượu Vodka, chính quyền đã quy định thành phần cồn rượu tối thiểu có trong rượu; Liên Hiệp Âu Châu đưa ra chỉ số 37.5% cồn theo thể tích rượu là số lượng cồn tối thiểu phải có trong rượu Vodka làm từ Âu Châu.
Rượu Vodka thường được uống thẳng [
Neat] trong Vành Đai Rượu Vodka [
Vodka Belt] – Bao gồm Đông Âu và các quốc gia Bắc Âu – và nhiều nơi khác. Rượu Vodka cũng được sử dụng rộng rãi để pha rượu Cocktails như các loại Bloody Mary, Screwdriver, Sex On The Beach, White Russian, Vodka Tonic, và Vodka Martini.
Nguồn Gốc Tên Rượu

“Vành Đai Rượu Vodka” của các quốc gia Bắc, Trung và Đông Âu nơi rượu Vodka được sản xuất và tiêu thụ mạnh nhứt trên thế giới.
Chữ tên rượu Vodka là chữ có nguồn gốc từ loại chữ Slavic của chữ Voda [là nước], được diễn dịch theo nghĩa chữ chút ít nước: chữ gốc вод- (vod-) [nước] + -к- (-k-) [phụ âm kéo theo sau] + -a [ tiếp vĩ ngữ chỉ giống cái]. Và nguyên chữ tiếng Nga là водкa.
Chữ Vodka lần đầu được ghi lại và vào năm 1405 trong những tài liệu của tòa án từ lãnh địa Sandomierz tại Ba Lan; vào thời đó, chữ Vodka được sử dụng cho thuốc men hay son phấn. Một số tiệm thuốc Tây của Nga có danh sách thuốc có các chữ “Rượu Vodka Bánh Mì” và “Rượu Vodka có nửa rượu bánh mì”. Khi rượu cồn được sử dụng như một thành phần thuốc chữa trị, điều này có nghĩa là chữ Vodka có thể là một danh từ được phân chia ra từ động từ “Vodit”, “Razvodit” có nghĩa là “Pha với Nước”.
Rượu Bánh Mì [Bread Wine] là một loại rượu chưng cất từ cồn làm ra từ ngũ cốc [thay vì từ nho] và do đó chữ “Rượu Vodka bánh mì” là dung dịch pha từ rượu ngũ cốc chưng cất.
Trong khi chữ Vodka có thể tìm thấy trong các bản thảo viết tay và các sách hoạt hình Lubok, chữ này bắt đầu xuất hiện trong từ điển tiếng Nga vào giữa thế kỷ thứ 19.
Một kết nối có thể giữa chữ “Vodka” và chữ “Nước” là tên của một loại rượu uống thời Trung Cổ có tên là “Aqua Vitae” [chữ tiếng Latin có nghĩa là Sinh Thủy], mà đã được lập lại theo tiếng Balan là “Okowita”, tiếng Ukraine là оковита, và tiếng Belarus là акавіта.
Người dân sống trong vùng mà rượu Vodka có thể bắt nguồn có những tên gọi cho rượu Vodka với gốc chữ nghĩa là “đốt cháy”. Chữ Ba Lan là gorzała, berbelucha, bimber; Chữ Ukraine là: горілка, horilka; Chữ Belarus là: гарэлка, harelka; Chữ Slavic: arielka; Chữ Lithuania là: degtinė; Chữ Samogitian là: degtėnė, và cũng còn được sử dụng trong các thành ngữ; Chữ Latvia là: degvīns; và chữ Phần Lan là: paloviina. Tại Nga trong suốt thế kỷ 17 và 18, chữ горящее вино [goryashchee vino, "nước rượu nóng cháy"] được sử dụng rộng rãi.
Một chữ cổ trong ngôn ngữ Slavic/Baltic cho từ rượu mạnh là “rượu xanh” [tiếng Nga là Russian: zelyonoye vino, và tiếng Lithuania là: žalias vynas].
Lịch Sử
Theo hiệp hội rượu Vodka và Gin, thì mẻ rượu đầu tiên được chưng cất tương tự như rượu Brandy nguyên thủy được sản xuất tại Ba Lan vào thế kỷ thứ 8, trong khi đó thì rượu Vodka lần đầu tiên được nhận diện là tại Ba Lan vào thế kỷ thứ 11. Và vào lúc đó, rượu Vodka được sử dụng như một loại thuốc và gọi là “Gorzalka”. Theo từ điển bách khoa Encyclopedia Britannica thì rượu Vodka có nguồn gốc từ Nga trong thế kỷ thứ 14, nhưng đích xác nguồn gốc của rượu Vodka vẫn chưa tìm ra được. Rượu Vodka được tin rằng có nguồn gốc từ khu vực trồng ngũ cốc mà khu vực đó giờ đây bao gồm Ba Lan, miền Tây nước Nga, Belarus, Lithuania, và Ukraine. Và rượu Vodka cũng đã có từ lâu tại vùng bán đảo Scandinavia.
Trong nhiều thế kỷ, rượu Vodka chỉ chứa rất ít nồng độ cồn. Và theo đánh giá thì nồng độ cồn chỉ đạt được khoảng 14% và đây cũng chính là nồng độ cồn có trong rượu theo kiểu lên men tự nhiên [khi chưa được chưng cất]. Và nước rượu này được chưng cất – tạo ra nước rượu nóng cháy – được khám phá ra vào thế kỷ thứ 8.
Stolichnaya, một tên rượu Vodka nổi danh của Mac Tư Khoa.
Nga
Một loại rượu chưng cất gần giống như loại rượu sau này được người Nga đặc danh tánh tên rượu Vodka đã đến nước Nga vào cuối thế kỷ 14. Vào năm 1386, các sứ giả của Genoese đã mang loại nước Sinh Thủy Aqua Vitae tới Mạc Tư Khoa và tặng cho Đại Công Tước Dmitry Donskoy. Loại rượu này có được bằng cách chưng cất nước rượu nho.
Theo truyền thuyết, vào khoảng năm 1430, một tu sĩ có tên là Isidore từ chủng viện Chudov Monastery bên trong điện Kremlin ở Mạc Tư Khoa đã tạo ra công thức cho rượu Vodka lần đầu. Có được kiến thức đặc biệt và những dụng cụ chưng cất rượu, ông ta đã trở thành tác giả đầu tiên của loại rượu mới với chất lượng mới và cao hơn. Loại Rượu Bánh Mì này, như được biết đến vào lúc sơ khởi, đã được sản xuất từ lâu đặc biệt dành cho Đại Công Tước vùng Mạc Tư Khoa và không nơi nào khác trong nước Nga. Đó là lý do tại sao mà loại rượu này trong một thời gian dài chỉ liên hệ đến Mạc Tư Khoa.
Mãi cho đến giữa thế kỷ thứ 18, rượu Vodka vẫn có nồng độ thấp, chưa bao giờ vượt qua mức độ 40% độ cồn có trong rượu. Vodka lúc đó được bán trong các quán rượu và thường rất mắc. Cùng lúc đó, chữ Vodka đã được sử dụng, nhưng nó mô tả một loai cồn thuốc y học, chứa đựng độ cồn lên đến 75% theo thể tích, và được sản xuất cho mục đích sử dụng trong y học.
Chữ viết đầu tiên cho chữ Vodka trong văn kiện chính thức của Nga vào thời hiện đại là từ sắc lịnh của Nữ Hoàng Elizabeth vào ngày 8 tháng 6/1751, nhằm đặc ra quy tắc về việc làm chủ các nhà máy chưng cất rượu Vodka. Thuế từ rượu Vodka đã trở thàn một thành phần chính cho ngân sách tài chính của nước Nga Sa Hoàng, số tiền thuế rượu này rất lớn, lên đến 40% tiền thuế đóng của cả nước Nga. Vào thập niên 1860s, do chính sách khuyến khích tiêu thụ rượu Vodka cho nhà nước sản xuất, rượu Vodka đã trở thành thứ rượu mà mọi người Nga đều thích. Vào năm 1863, việc sản xuất độc quyền rượu Vodka của chính quyền được bãi bỏ, và từ đó giá rượu Vodka đã rớt xuống mạnh và tạo điều kiện cho ngay cả những người Nga nghèo khó cũng có khả năng mua được rượu Vodka để uống. Vào năm 1911, rượu Vodka chiếm khoảng 89% trong tất cả các loại rượu tiêu thụ ở Nga. Mức độ này bị chao đảo trong suốt thế kỷ thứ 20 nhưng vẫn giữ được mức cao nhứt trong mọi lúc. Con số đánh giá sau cùng là 70% vào năm 2001. Stolichnaya và Russian Standard là 2 trong số những loại rượu Vodka nổi tiếng của Nga.
Ba Lan
Tại Ba Lan, rượu Vodka đã được sản xuất từ thời sơ khai Trung Cổ. Vào thời điểm đó, rượu gần như chỉ được sản xuất cho mục đích y khoa. Stefan Falimierz đã viết vào trong công trình nghiên cứ về thảo mộc y học vào năm 1534 rằng rượu Vodka có thể “làm gia tăng khả năng sinh sản và làm sống dậy lửa lòng“. Vào khoảng năm 1400, rượu Vodka đã trở thành một thứ rượu phổ biến ở Ba Lan. Trong quyển sách Wódka lub gorzała, do Jerzy Potański viết vào năm 1614 chứa đựng nhiều tin tức giá trị về việc sản xuất rượu Vodka. Jakub Kazimierz Haur, trong quyển sách do ông viết ra, Skład albo skarbiec znakomitych sekretów ekonomii ziemiańskiej [Một Kho Tàng Những Bí Mật Tuyệt Vời Về Kinh Tế của Landed Gentry], xuất bản tại Kraków vào năm 1693, đưa ra chi tiết các công thức để làm rượu Vodka từ lúa mạch.
Một số rượu Vodka pha có nguồn gốc từ nhiều thế kỷ trước. Nổi danh nhứt là loại rượu Vodka Żubrówka, có vào khoảng thế kỷ thứ 16; Goldwasser, từ đầu thế kỷ thứ 17; và loại rượu Vodka ủ Starka từ thế kỷ thứ 16. Vào giữa thế kỷ thứ 17, những nhân vật nổi tiếng được độc quyền sản xuất và bán rượu Vodka trong lãnh địa của mình. Đặc quyền này là một nguồn lợi lớn cho các lãnh chúa. Một trong những nhà chưng cất rượu nổi danh trong giới quý tộc được thành lập bởi công chúa Lubomirska và sau đó cháu của bà, quận công Alfred Wojciech Potocki làm chủ hoạt động. Viện bảo tàng rượu Vodka, hiện giờ đang được đặt ở nhà chưng cất rượu của quận công Potocki có tài liệu gốc chứng minh được rằng lò chưng cất rượu này đã có từ năm 1784.
Việc sản xuất rượu Vodka theo kiểu công nghiệp bắt đầu tại Ba Lan vào cuối thế kỷ thứ 16, khởi đầu tại Kraków, nơi rượu được xuất khẩu sang Silesia trước năm 1550. Người Silesia cũng mua rượu Vodka từ Poznań, một thành phố mà vào năm 1580 đã có đến 498 lò chưng cất rượu. Nhưng chẳng bao lâu sau đó, Gdańsk đã vượt qua mặt cả hai thành phố kể trên. Vào thế kỷ thứ 17 và 18, rượu Vodka của Ba Lan đã được biết đến tại Hòa Lan, Đan Mạch, Anh, Nga, Đức, Áo, Hung Gia Lợi, Lỗ Ma Ni, Ukraine, Bảo Gia Lợi và lưu vực biển Hắc Hải.
Các phương pháp sản xuất rượu Vodka vào thời gian đầu rất thô sơ. Nước rượu có nồng độ cồn thấp, và việc chưng cất phải diễn ra nhiều lần [thường là 3 lần]. Lần chưng cất đầu gọi là “brantówka“, lần thứ hai gọi là “szumówka“, và lần thứ ba gọi là “okowita” [từ chữ nước Sinh Thủy], thường chứa khoảng 70-80% nồng độ cồn trong rượu. Và sau đó thì nước rượu được pha thêm nước vào để giảm độ rượu còn vào khoảng 30-35% nồng độ cồn trong rượu hoặc mạnh hơn. Các phương pháp sản xuất chính xách được mô tả vào năm 1768 do Jan Pawel Biretowski và vào năm 1774 do Jan Chryzostom Simon. Vào đầu thế kỷ thứ 19, khởi đầu cho việc sử dụng khoai tây vào việc làm rượu Vodka và đây là một cuộc cách mạng trong việc làm rượu Vodka.
Rượu Vodka Monopolowa của J. A. Baczewski.
Cuối thế kỷ thứ 18 đánh dấu sự khởi đầu của kỹ nghệ làm rượu Vodka tại Ba Lan [phần phía Đông của Ba Lan vào thời đó là một phần của Đế Quốc Nga]. Các loại rượu Vodka do giới quý tộc và tu sĩ đã được sản xuất đại trà. Nhà chưng cất rượu theo phương pháp kỹ nghệ đã được J. A. Baczewski khai trương vào năm 1782 tại Lwów. Tiếp theo là Jakub Haberfeld, vào năm 1804 đã xây dựng nhà máy chưng cất rượu tại Oświęcim, và sau đó là Hartwig Kantorowicz xây dựng nhà máy chưng rượu Vodka Wyborowa vào năm 1823 tại Poznań. Việc sử dụng kỹ thuật mới vào hậu bán thế kỷ 19 đã giúp việc sản xuất nước rượu Vodka trong hơn, và góp phần vào việc thành công rực rỡ hơn. Vào năm 1925, sản xuất rượu Vodka nước trong là sản phẩm độc quyền của chính phủ Ba Lan.
Sau Đệ Nhị Thế Chiến, tất cả mọi lò chưng cất rượu đều bị chính quyền Cộng Sản Ba Lan quốc hữu hóa. Trong suốt thập niên 1980s, rượu Vodka vẫn còn đưọc bán ra theo khẩu phần tiêu chuẩn. Sau thắng lợi của phong trào Công Đoàn Đoàn Kết, tất cả mọi lò sản xuất rượu đều được tư hữu hóa, và từ đó đã dẫn đến sự bùng nổ đủ các loại rượu Vodka Ba Lan.
Ukraine
Horilka [горілка] là chữ Ukraine cho rượu Vodka. Chữ này có gốc từ chữ “горіти” theo tiếng Ukraine có nghĩa là “Thiêu Đốt“. Horilka, trong ngôn ngữ hàng ngày của người Ukraine còn có nghĩa là Ánh Trăng, rượu Whisky hay các loại rượu mạnh khác. Trong số các giống người Slavic ở phía Đông, chữ Horilka được sử dụng nhằm mục đích nhấn mạnh loại rượu Vodka này có nguồn gốc từ Ukraine.
Rượu Pertsivka hay rượu Horilka Z Pertsem [Vodka Tiêu] là loại rượu Vodka tiêu biểu của Ukraine. Rượu Horilka này được ngâm trong trái Capsicum trong chai, và vị của trái này làm cho rượu có mùi vị đắng hơn. Rượu Nemiroff là một loại rượu Vodka Tiêu đang được quảng bá mạnh trên thị trường thế giới.
Rượu Horilka cũng thường được sản xuất với hương vị mật ong, mùi the Mint, và ngay cả với sửa. Một số người cho rằng rượu Horilka mạnh hơn và nhiều hương vị hơn so với rượu Vodka của Nga.
Ngày Nay
Các loại rượu Vodka tạ một tiệm bán rượu gần Nizhny Novgorod.
Rượu Vodka là loại rượu phổ biến nhứt trên thế giới. Nhưng trước thập niên 1950s, loại rượu này ít được tiêu thụ ngoài Âu Châu. Nhưng cho đến năm 1975 thì số bán của rượu Vodka tại Mỹ đã vượt qua số lượng của rượu Bourbon Whiskey, mà trước đó từng là loại rượu mạnh và có gốc tại Mỹ được bán ra chạy nhứt. Vào hậu bán thế kỷ thứ 20, rượu Vodka đã trở nên phổ biến bởi loại rượu này nổi danh là một loại rượu mà “để người uống thở được – hay nói cách khác là mùi rượu không tồn tại trong hơi thở, và mùi vị trung hòa của rượu giúp loại rượu này có thể pha trộn với nhiều loại thức uống khác nhau.
Tác giả chuyên về sách ẩm thực của Nga là William Pokhlebkin đã sưu tầm lịch sử sản xuất rượu Vodka tại Nga trong suốt cuối thập niên 1970s trong một phần về các tranh chấp thương mại của nước Nga Sô Viết; bộ sưu tầm này sau đó được ấn bản thành quyển sách có tựa đề là Lịch Sử Rượu Vodka [A History of Vodka]. Trong quyển sách đó, Pokhlebkin nói rằng trong khi có rất nhiều sách vở viết về lịch sử tiêu thụ và phân phối rượu Vodka, nhưng gần như không có sách nào nói về cách sản xuất rượu Vodka. Một trong những điều ông nêu ra bao gồm việc chữ “Vodka” được sử dụng rộng rãi trong nhiều bài diễn văn tại Nga trước trung tuần thế kỷ 18, nhưng chữ này chưa từng được in ra trong sách báo cho mãi đến thập niên 1860s.